Bài giảng Ngữ văn 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống) - Bài 3: Lời sông núi - Văn bản: Nam quốc sơn hà (Sông núi nước Nam) - Vũ Thị Hảo

 1. Đọc
 Giọng đọc hào hùng, đanh thép, tự hào về dân tộc. Phiên âm:
 Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
 Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
 Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
 Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
 Dịch nghĩa:
 Sông núi nước Nam vua nước Nam cai quản,
 Giới phận đã được khẳng định rõ ràng ở trong sách trời.
 Cớ gì lũ giặc kia tới xâm phạm
 Các ngươi sẽ nhìn thấy việc chuốc lấy bại vong.
 Dịch thơ:
 Sông núi nước Nam, vua Nam ngự,
 Rành rành định phận ở sách trời.
 Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
 Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời. 2. Tìm hiểu chung:
a. Tác giả:
 - Hiện chưa rõ tác giả. Nhiều tài liệu cho là của Lý Thường Kiệt. 
 + Theo sách “Lĩnh Nam chích quái” bài thơ được 
 một vị thần ngâm đọc khiến cho quân Tống hoảng 
 sợ, giúp vua Lê Đại Hành đánh bại quân xâm lược 
 năm 981.
 + Theo sách “Đại Việt sử kí toàn thư”, khi Lý 
 Thường Kiệt chặn đánh quân Tống bên sông Như 
 Nguyệt năm 1076, bài thơ đã vang lên trong đền 
 thờ thần sông là Trường tướng quân. Sau đó quân 
 Tống thảm bại đúng như lời trong bài thơ. 2. Tìm hiểu chung
 b. Tác phẩm
 • Thể thơ
 Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
 • Hoàn cảnh ra đời
 Trong cuộc kháng chiến 
 chống Tống bên sông Như 
 Nguyệt (1076) 2. Tìm hiểu chung
 b. Tác phẩm
 • Nhan đề
 Bài thơ vốn không có nhan đề. Tên gọi “Nam quốc sơn 
 hà” là do những người biên soạn cuốn sách “Hợp tuyển 
 thơ văn Việt Nam”, tập 2 (NXB Văn học, Hà Nội, 1976) 
 đặt, lấy từ bốn chữ đầu tiên của bài thơ. 2. Tìm hiểu chung
 b. Tác phẩm
 • Bố cục
 2 phần
 + Phần 1 (Hai câu đầu): Khẳng định chủ quyền 
 (quyền cai quản, điều hành) trên phần lãnh thổ 
 của đất nước)
 + Phần 2 (Hai câu sau): Khẳng định tinh thần 
 quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước quân xâm 
 lược. Thảo luận nhanh: Bài thơ được coi là bản “tuyên ngôn độc lập” đầu 
tiên của đất nước ta. Em hiểu thế nào là bản “tuyên ngôn độc lập”?
“Tuyên ngôn độc lập” là 
lời tuyên bố về chủ quyền 
của đất nước, của dân tộc 
và khẳng định không một 
thế lực nào được phép xâm 
phạm vào quyền độc lập ấy.